27 marca mieliśmy zaszczyt uczestniczyć w niezwykle ważnej debacie na antenie Polskie Radio Czwórka w ramach audycji „Bez tabu” – dwugodzinnego programu poświęconego jednemu z najbardziej palących problemów współczesnej młodzieży: mowie nienawiści wśród nastolatków.
W rozmowie wzięli udział cenieni eksperci, którzy od lat podejmują działania w obszarze przeciwdziałania hejtowi w przestrzeni publicznej i cyfrowej:
Prof. Marek Kochan – językoznawca i medioznawca z Uniwersytetu SWPS, autor badań „Polscy internauci na temat hejtu 2019–2024”,
Ilona Adamska – filozof, etyk, autorka kampanii społecznej „Nie hejtuję – motywuję”,
Hubert Pajączkowski – edukator, współautor projektu „Lekcje bez tabu” realizowanego przez Fundację Sexed.pl,
Marcin Perfuński – dziennikarz Polskiego Radia Dzieciom, znany w sieci jako „Supertata”.
Zdalnie do rozmowy włączyli się również:
Rafał Abramowicz, Prezes Zarządu Fundacji „Cyfrowa Edukacja”,
mec. Karolina Pilawska – prawniczka, specjalistka w zakresie praw człowieka.
Dyskusja koncentrowała się wokół kluczowych pytań:
Czy przyzwyczailiśmy się już do hejtu?
Czy każda krytyka to już hejt?
Czy hejterzy mają świadomość, że hejtują – a może działają nieświadomie?
Eksperci zgodnie wskazywali na negatywny wpływ mediów i mediów społecznościowych na psychikę młodych ludzi.
Prof. Marek Kochan zwrócił uwagę na fakt, że wiele programów telewizyjnych – w tym popularne talent show – wręcz promuje hejt, budując oglądalność na kontrowersji i emocjonalnych reakcjach zarówno jury jak i widzów. Wskazał, że media nie tylko tolerują mowę nienawiści, ale coraz częściej monetyzują ją, ponieważ to właśnie hejt generuje największy ruch i zasięgi.

Ilona Adamska podkreślała, że hejterami bardzo często są osoby z niskim poczuciem własnej wartości, które poprzez obrażanie innych próbują zaistnieć, zdobyć popularność lub zrekompensować własne deficyty emocjonalne. Wskazała również na bardzo ważny – i często pomijany – aspekt wychowawczy: dziecko wynosi wzorce z domu. Jeśli obserwuje w codziennym życiu rodziców pogardliwe komentarze, obgadywanie innych, brak empatii – samo uczy się podobnych zachowań. Jak mówiła: „Dzieci potrzebują dziś nie tylko obecności rodziców, ale też ich czułości, przytulenia, zrozumienia. Brak emocjonalnej więzi często przeradza się w agresję wyrażaną w internecie”.
Z kolei Hubert Pajączkowski, na co dzień pracujący z młodzieżą, przypomniał o fundamentalnej wartości, jaką jest odpowiedź na hejt dobrym słowem.
Eksperci zwrócili uwagę na fakt, że hejt wobec znanych osób – aktorów, celebrytów, influencerów – często bywa prowokowany przez ich własne działania, np. publiczne epatowanie luksusem, bogactwem, życiem ponad miarę. Jak zauważył prof. Kochan – w dobie konsumpcjonizmu bardzo łatwo stać się celem zazdrości i frustracji społecznej, którą wiele osób wyraża właśnie w formie hejtu.
Wnioski z debaty są jednoznaczne – hejtu nie da się już całkowicie wyeliminować ze współczesnej przestrzeni publicznej. Ale możemy nauczyć się, jak na niego reagować, jak go rozpoznawać i jak budować w młodych ludziach odporność psychiczną i zdrową samoocenę. Wszyscy eksperci podkreślali, jak ogromną rolę odgrywa w tym procesie samoakceptacja, miłość własna, empatia i edukacja emocjonalna.
Serdecznie dziękujemy za zaproszenie do programu. Było to dla nas ogromne wyróżnienie i powód do dumy móc znaleźć się w gronie topowych ekspertów zajmujących się w Polsce tematyką hejtu i przeciwdziałania przemocy słownej.
Pamiętajmy: mowa nienawiści zaczyna się od braku uważności na drugiego człowieka.
Zmieniajmy świat – zaczynając od siebie.
